Alice in Chains stemmingen.

Cantrells eigen naam ervoor zegt alles. In een Guitar World-artikel uit 2009 over zijn G&L Rampage, de gitaar waarop hij elke Alice in Chains-plaat heeft gespeeld, noemt hij de een halve toon lager gestemde stemming van zijn hoofd-Rampage "standaard Alice in Chains-stemming": E♭ A♭ D♭ G♭ B♭ E♭ van laag naar hoog. MusicRadar's lessen zeggen hetzelfde in duidelijke woorden: Jerry stemt altijd een halve toon omlaag, voor diepere riffs en een breder, agressiever vibrato.

Voor een speler is dit het makkelijke deel. Elke snaar gaat één halve toon omlaag, de akkoordvormen en grepen blijven precies hetzelfde, en alles klinkt een halve toon lager. De open E5-powerchord waarmee zoveel Cantrell-riffs beginnen, wordt E♭5, en een G-vorm klinkt als G♭. De bas doet hetzelfde: E♭ A♭ D♭ G♭. Mike Starr speelde zo op Facelift en Dirt, en Mike Inez sinds Jar of Flies.

Kies in TuneLit E♭ Standard, of druk gewoon op een Stemmen-knop op een albumpagina. Omdat de platen een paar cent naast A 440 liggen, bevatten de knoppen een kleine afwijking, zoals "E♭ Standard +10 ¢" voor Dirt. Meer daarover hieronder.

Hetzelfde Guitar World-artikel beschrijft een tweede Rampage, kort na de eerste gekocht, die in Drop D staat, een halve toon lager gestemd. TuneLit noemt het Drop C♯, C♯ G♯ C♯ F♯ A♯ D♯; Guitar World en MusicRadar schrijven dezelfde noten als D♭ A♭ D♭ G♭ B♭ E♭ en noemen het Drop D♭. Het is E♭ Standard met snaar 6 nog een hele toon omlaag, van E♭ naar C♯.

Je komt er op twee manieren. Vanuit E♭ Standard zet je snaar 6 een hele toon omlaag tot hij gelijk staat aan snaar 4, een octaaf lager. Vanuit normale stemming stem je eerst op Drop D en zet je daarna alle zes de snaren een halve toon omlaag. Hoe dan ook vormen de onderste drie snaren een powerchord die je met één vinger kunt spelen, en daarop zijn riffs als Them Bones gebouwd.

Drop C♯ komt op bijna elk album voor: We Die Young en Sunshine op Facelift, Them Bones, Dam That River en Rain When I Die op Dirt, I Stay Away op Jar of Flies, Grind en Sludge Factory op het album uit 1995, All Secrets Known, Last of My Kind, A Looking in View en Acid Bubble op Black Gives Way to Blue, Hollow, Stone en Lab Monkey op The Devil Put Dinosaurs Here, en Red Giant op Rainier Fog. Op deze nummers zet ook de bas zijn lage snaar naar C♯.

Een handvol nummers houdt de gitaren in E♭ Standard, maar zet alleen de bas lager. De tabs tonen het bij Down in a Hole, Check My Brain en The One You Know, en bij Down in a Hole hoort de analyse van TuneLit inderdaad een lage C♯ die een E♭-bas niet kan spelen. De albumpagina's tonen voor deze nummers een aparte instelling Bas stemmen.

Het zelfgetitelde album uit 1995, dat met de driepotige hond op de hoes, is de enige plaat waarbij de stemmingen ingewikkeld worden. Volgens Cantrell's interviews uit begin 1996, zoals samengevat op Wikipedia, gebruiken drie nummers een open stemming die hij nog nooit eerder had gebruikt: Shame in You, Nothin' Song en Over Now. Het idee kwam van een gitaar die hij aan een vriend had uitgeleend en die zo gestemd terugkwam.

Over Now is het duidelijkste geval. Wikipedia en de tabs noemen de stemming open C♯: open D, een halve toon lager, die TuneLit in zijn Stemmen-knoppen Open D♭ noemt, D♭ A♭ D♭ F A♭ D♭ van laag naar hoog (C♯ G♯ C♯ F G♯ C♯ in de tabs). Open aangeslagen klinken de snaren een D♭-majeurakkoord. Vanuit E♭ Standard zet je snaar 6 omlaag naar D♭ (een hele toon), laat je snaar 5 en snaar 4 staan, zet je snaar 3 een halve toon omlaag naar F, en zet je snaar 2 en snaar 1 een hele toon omlaag naar A♭ en D♭.

De andere twee zijn minder vaststaand. Bij Shame in You spreken de tabs elkaar tegen: de meest gespeelde heeft de riffs in Drop C♯ en alleen het outro-gitaar in open C♯, terwijl een andere het grootste deel van het nummer in open C♯ mineur zet (C♯ G♯ C♯ E G♯ C♯). De onderste drie snaren zijn in alle drie de stemmingen gelijk, dus de lage riffs klinken hetzelfde; de open akkoorden erboven zijn waar ze uit elkaar lopen. Voor Nothin' Song heeft de enige gevonden tab de gitaren in E♭ Standard, maar die moet de bas naar C♯ stemmen om de lage noten te bereiken. Op de cd is een lage C♯ ongeveer tweederde van de lage noten die TuneLit hoort, ver onder wat een E♭-gitaar of -bas kan spelen. Omdat ook Cantrells eigen verhaal die kant op wijst, staan de pagina's het in Open D♭ en markeren ze het als omstreden.

Dezelfde Wikipedia-samenvatting zegt dat de meeste andere nummers werden opgenomen "in drop D". De tabs spreken dat tegen: die zetten het grootste deel van het album in gewone E♭ Standard, met Grind en Sludge Factory in Drop C♯. De controle van TuneLit op basis van het geluid geeft de tabs gelijk. Bij Head Creeps, Frogs, Heaven Beside You, Again en God Am is de laagste snaar die het hoort E♭, en bij Head Creeps en Frogs is de E♭ de meest gespeelde basnoot, terwijl de C♯ eronder nauwelijks klinkt. Het album staat dus in E♭ Standard, met de Drop C♯- en open-stemming-nummers uit de tabs één voor één gemarkeerd.

1990 tot 1992: Facelift, Sap en Dirt. Het geluid van de band lag vast vanaf het eerste album. Producer Dave Jerden nam Facelift op in Seattle en Hollywood in de winter van 1989–⁠90, met Cantrells Rampage door een Marshall die Reinhold Bogner had aangepast, de versterker die hij zegt op Facelift en Dirt te hebben gebruikt. Alles staat in E♭ Standard, behalve de Drop C♯-nummers. De akoestische EP Sap en de donkerdere, zwaardere Dirt hielden precies dezelfde twee stemmingen aan, en Layne Staley, die Hate to Feel en Angry Chair schreef en er ritmegitaar op speelt, stemde zijn gitaar lager, net als Cantrell.

1993 tot 1995: Jar of Flies en het zelfgetitelde album. Mike Inez verving Mike Starr tijdens de Dirt-tour, en zijn eerste plaat met de band, de akoestische Jar of Flies, werd in ongeveer een week geschreven en opgenomen. Dezelfde stemmingen: E♭ Standard, met I Stay Away in Drop C♯. Het album uit 1995, gemaakt met Toby Wright in Bad Animals in Seattle, voegde de Open D♭-nummers toe. Daarna stopte de band met touren; Staley overleed in 2002.

2009 tot nu: de William DuVall-jaren. Toen Alice in Chains terugkeerde met Black Gives Way to Blue, nam DuVall het ritmegitaar over en deelde hij de zang met Cantrell. De stemmingen veranderden niet. Beide gitaristen spelen op elk nummer in dezelfde stemming, E♭ Standard als standaard en Drop C♯ voor de zwaarste riffs, ook op The Devil Put Dinosaurs Here en Rainier Fog. Als je de oude nummers met een tweede gitarist speelt, stem je allebei op dezelfde manier.

Facelift (1990)

E♭ Standard +4 ¢12 nummers, elk met een knop Stemmen

E♭ Standard bij tien van de twaalf nummers: Man in the Box, Sea of Sorrow, Bleed the Freak, Love, Hate, Love, It Ain't Like That en de rest, met de bas ook in E♭. We Die Young en Sunshine staan in Drop C♯, en beide tabs van elk zijn het daarmee eens. De pratende gitaar op Man in the Box is een talkbox, een idee van producer Dave Jerden, geen stemtruc.

TuneLit mat de originele cd uit 1990 van Columbia (CK 46075) op ongeveer 4 ¢ te hoog (A ≈ 441,1), dicht genoeg bij de kamertoon dat de meeste oren het niet zullen merken. Twee nummers vallen op. Bleed the Freak zit ongeveer 15 ¢ te hoog, en It Ain't Like That ongeveer 21 ¢ te laag, een kwart halve toon onder de rest van het album. Bij It Ain't Like That hoort de geluidscontrole nog steeds E♭ als laagste snaar, dus het is E♭ Standard, laag gestemd, niet D. Elk van de twee heeft zijn eigen knop Stemmen.

Sap (1992)

E♭ Standard4 nummers, elk met een knop Stemmen

De grotendeels akoestische EP, in een paar dagen opgenomen in november 1991, staat door en door in E♭ Standard: Brother, Got Me Wrong, Right Turn en Am I Inside. Stem je akoestische gitaar eveneens een halve toon lager. Brother was Cantrells eerste hoofdzang, Ann Wilson van Heart zingt op Brother en Am I Inside, en Right Turn, toegeschreven aan "Alice Mudgarden", brengt Chris Cornell en Mark Arm mee. Het niet-vermelde vijfde nummer, Love Song, waarbij de vier leden van instrument wisselen, staat hier niet vermeld.

De bibliotheek heeft Sap alleen als onderdeel van een Original Album Classics-box uit 2011. TuneLit mat het op kamertoon (+1 ¢), behalve Right Turn, ongeveer 20 ¢ te laag (A ≈ 435). De geluidscontrole bevestigt E♭ als laagste snaar van Right Turn, dus ook hier is het de vertrouwde stemming, alleen wat lager gezet.

Dirt (1992)

E♭ Standard +10 ¢13 nummers, elk met een knop Stemmen

De track-voor-track Dirt-les van MusicRadar vat het samen: Jerry stemt een halve toon lager, en Them Bones en Dam That River staan in Drop C♯. De tabs zijn het eens, en ze voegen Rain When I Die toe aan de Drop C♯-nummers. Rooster, Would?, Down in a Hole, Sickman, Junkhead, Dirt, God Smack, Hate to Feel en Angry Chair staan in E♭ Standard. Het wervelende geluid op de schone coupletten van Rooster is een flanger, en de donkere klank van Would? komt door de noten die Cantrell kiest, niet door een lagere stemming. Bij Down in a Hole blijven de gitaren in E♭, terwijl de bas naar C♯ zakt.

De bibliotheek heeft een originele Europese cd uit 1992 (Columbia 472330 2, Oostenrijk), met de oorspronkelijke tracklijst: Down in a Hole als track 12, vóór Would?, en het naamloze Iron Gland van 43 seconden, met Tom Araya van Slayer, als track 9. Latere Amerikaanse persingen zetten Down in a Hole op track 4. TuneLit mat de cd op ongeveer 10 ¢ te hoog (A ≈ 442,4). Dat is genoeg dat een gitaar op A 440 wat te laag klinkt bij Rooster of Would?, dus elke knop Stemmen op Dirt heeft +10 ¢. Alleen Iron Gland zit op kamertoon.

Jar of Flies (1994)

E♭ Standard +13 ¢7 nummers, elk met een knop Stemmen

De tweede akoestische EP blijft in E♭ Standard: Rotten Apple, Nutshell, No Excuses, Whale & Wasp, Don't Follow en Swing on This. De uitzondering is I Stay Away, in Drop C♯, met zijn 12-snarige akoestische partijen en de bas ook omlaag gestemd. Nutshell wordt vaak in E Standard geleerd omdat het makkelijker te lezen is; de plaat staat een halve toon lager.

Dit is de scherpste plaat van de catalogus. TuneLit mat de cd, opnieuw uit de box uit 2011, op ongeveer 13 ¢ te hoog (A ≈ 443,3), en elk nummer klopt, van +9 ¢ op Swing on This tot +17 ¢ op Whale & Wasp. Sap, gemeten uit dezelfde box, zit op kamertoon, dus de box als geheel loopt niet te snel; of de originele cd uit 1994 hetzelfde leest, kan alleen een meting daarvan uitwijzen. Een gitaar op A 440 klinkt merkbaar te laag tegen Nutshell; de knoppen Stemmen zetten +13 ¢.

Alice in Chains (1995)

E♭ Standard +8 ¢12 nummers, elk met een knop Stemmen

De stemmingen worden behandeld in de sectie Open D♭ hierboven. Kort gezegd: E♭ Standard op Brush Away, Heaven Beside You, Head Creeps, Again, God Am, So Close en Frogs; Drop C♯ op Grind en Sludge Factory; Open D♭ (de open C♯ van de tabs) op Over Now, en op Shame in You en Nothin' Song, met de twijfels uitgelegd in hun opmerkingen. Cantrell zingt de hoofdzang op Grind, Heaven Beside You en Over Now. De solo op Grind is zijn eerste take van een thuisdemo, die Toby Wright wilde behouden.

TuneLit mat de originele cd uit 1995 van Columbia (CK 67248) op ongeveer 8 ¢ te hoog (A ≈ 442,1). So Close klinkt hoger, ongeveer 19 ¢ te hoog, en heeft zijn eigen knop Stemmen.

Black Gives Way to Blue (2009)

E♭ Standard −4 ¢11 nummers, elk met een knop Stemmen

Het eerste album met William DuVall, geproduceerd door Nick Raskulinecz, houdt beide stemmingen aan. Your Decision, Private Hell, Take Her Out, Lesson Learned, Check My Brain en het titelnummer, met Elton John op piano, staan in E♭ Standard; Last of My Kind, A Looking in View en Acid Bubble staan in Drop C♯. Het zeeziekmakende geluid van Check My Brain komt van bends die net niet de noot bereiken, volgens Cantrells eigen beschrijving, terwijl de meest gespeelde tabs alleen de bas naar C♯ laten zakken.

Twee nummers vroegen om een nauwkeuriger blik. De tabs van All Secrets Known spreken elkaar tegen: Drop C♯ of B Standard met een 5-snarige bas. Op de cd liggen de laagste noten echter op C♯ en D met bijna geen B, dus het staat in Drop C♯. De enige tab van When the Sun Rose Again is in E Standard geschreven, maar is niet aan iemand toegeschreven, en de geluidscontrole hoort E♭ als laagste snaar, dus E♭ Standard van het album blijft staan.

TuneLit mat de cd uit 2009 van Virgin op ongeveer 4 ¢ te laag (A ≈ 438,9), en elk nummer zit binnen een paar cent daarvan. Bij dit verschil merken de meeste spelers het niet; de knoppen Stemmen dragen −4 ¢ voor de volledigheid.

The Devil Put Dinosaurs Here (2013)

E♭ Standard −4 ¢12 nummers, elk met een knop Stemmen

Zelfde recept: E♭ Standard op Pretty Done, Voices, het titelnummer, Low Ceiling, Breath on a Window, Scalpel, Phantom Limb, Hung on a Hook en Choke; Drop C♯ op Hollow, Stone en Lab Monkey. Het riffje van Hollow kwam bij Cantrell op tijdens het warmspelen voor de laatste show van de tour van de band in 2010, en het werd de eerste single van het album.

TuneLit mat de cd uit 2013 van Capitol op ongeveer 4 ¢ te laag (A ≈ 438,9), precies zoals Black Gives Way to Blue.

Rainier Fog (2018)

E♭ Standard10 nummers, elk met een knop Stemmen

Niet in de bibliotheek van de eigenaar, dus niet gemeten: de instellingen komen uit de tabs, op kamertoon. Die zetten het album in E♭ Standard, met Red Giant in Drop C♯ en de bas naar C♯ onder de gitaren op The One You Know. Maybe heeft alleen een automatisch gegenereerde tab, die Drop C♯ zegt; tot er een betere bron opduikt, blijft het bij E♭ Standard van het album. Het album werd deels opgenomen in Studio X in Seattle, dezelfde ruimte als het album uit 1995.

De opnameanalyse van TuneLit leest 90 seconden van elk nummer en berekent hoe ver de muziek van het A 440-raster ligt. Dat weet het alleen binnen één halve toon, dus de halve toon zelf (E♭ in plaats van D of E) komt uit de tabs en bronnen. Een tweede controle, op basis van het geluid, vraagt dan of de laagste open snaar echt staat waar de tabs zeggen.

Songs met een eigen waarde: Bleed the Freak (+15 ¢), It Ain't Like That (−21 ¢), Right Turn (−20 ¢), Iron Gland (op kamertoon) en So Close (+19 ¢). De Drop C♯- en Open D♭-nummers delen de afwijking van hun album.

Het patroon is makkelijk te lezen. De vier Staley-albums en Jar of Flies liggen allemaal iets te hoog, tussen 4 en 13 cent, terwijl de twee DuVall-albums ongeveer 4 cent te laag liggen. Geen van deze heeft een andere referentie-A nodig, zoals de platen van Pantera wel, maar 10 tot 13 cent is genoeg om een gitaar op A 440 wat zurig te laten klinken tegen Dirt of Jar of Flies, vooral op aangehouden akoestische akkoorden. Geen bron verklaart deze afwijkingen. Kleine verschillen als deze komen meestal van een bandrecorder die tijdens opname of mastering een tikje te snel of te langzaam loopt, wat een hele plaat tegelijk verschuift. It Ain't Like That en Right Turn, een kwart halve toon onder hun buren, lijken apart van de rest gestemd of opgenomen.

De halve-toon-controle op basis van het geluid komt overeen met de vermelde stemming bij 66 van de 71 gemeten nummers, ook de Drop C♯- en Open D♭-nummers. Hij is onzeker bij Brother, Grind, So Close en Last of My Kind, en bij Confusion leunt hij een halve toon lager, naar D, zonder tab of bron die dat ondersteunt, dus Confusion blijft in E♭ Standard. Zijn lage noten zijn ook de reden dat Nothin' Song in Open D♭ terechtkwam (hierboven), en ze roepen voor bassisten nog een vraag op: bij Rotten Apple, Don't Follow en Hung on a Hook hoort TuneLit een flink deel lage C♯, lager dan een E♭-bas kan spelen, hoewel geen enkele tab de bas daar laat zakken. De gitaarinstellingen worden hierdoor niet beïnvloed.

Elke stemming op de albumpagina's heeft een statuslabel. Bij Alice in Chains lezen de meeste Gemeten door TuneLit, omdat de afwijking komt uit onze eigen analyse van de cd. De naam van de stemming rust nog steeds op de andere soorten bewijs:

• Officieel: een bandlid heeft het gezegd. Cantrells naam voor E♭ Standard, "de standaardstemming van Alice in Chains", en zijn tweede Rampage in Drop C♯ komen uit het artikel van Guitar World uit 2009 over zijn gitaren.
• Vaak genoemd: betrouwbare media zijn het eens. De Dirt-les van MusicRadar noemt Them Bones en Dam That River als de Drop C♯-nummers; Wikipedia geeft de open C♯ van Over Now.
• Volgens tabs: transcripties, vooral van Songsterr, waar mogelijk gecontroleerd met e-chords. De meeste stemmingen per nummer rusten hierop, inclusief elk Drop C♯-nummer op de latere albums.
• Omstreden: de bronnen spreken elkaar tegen, zoals bij het album uit 1995 als geheel, Shame in You, Nothin' Song, All Secrets Known en Check My Brain. We vermelden de best onderbouwde optie en leggen de andere uit in de opmerkingen.
• Gemeten door TuneLit: onze analyse van een cd geeft de afwijking in cent. Alleen getallen worden gepubliceerd; het geluid wordt nooit opgeslagen of gedeeld.

Rainier Fog is het enige album zonder meting: de instellingen zijn de stemmingen uit de tabs op A 440.

• Begin met snaar 6. De meeste riffs zitten op de lage snaar, dus stem die eerst en luister naar het openingsriff van de plaat voordat je de rest stemt.
• Hou de afwijking aan. Bij Dirt en Jar of Flies zijn de +10 ¢ en +13 ¢ in de knoppen Stemmen het waard om te behouden; stem op gewone A 440 en lange akoestische akkoorden zullen tegen de opname in zweven.
• Wisselen tussen E♭ en Drop C♯. Alleen snaar 6 verandert, met een hele toon. Als je een set speelt met beide, scheelt een tweede gitaar veel omstemmen, en juist daarom houdt Cantrell twee Rampages.
• Snaren. Een halve toon lager op normale 10–⁠46-snaren voelt een beetje slap aan, en Drop C♯ zet snaar 6 een hele toon en een halve toon onder standaard. Veel spelers gaan één snaardikte omhoog, of gebruiken alleen voor snaar 6 een zwaardere snaar.
• Tabs in E Standard. Veel populaire versies van Nutshell, Would?, Rooster en Man in the Box zijn herschreven voor E Standard. Houd de fretten aan en stem in plaats daarvan een halve toon lager, dan kloppen de tab en de plaat weer.
• Niet jouw stemming? Met Meespelen van TuneLit kun je een opname verplaatsen naar de stemming waarin je gitaar al staat.

Als een nummer nog een beetje scheef klinkt, verschuif de referentie met een hertz of zo; rond 440 Hz is één hertz ongeveer 4 cent.

• Standaard, elk album: E♭ Standard (E♭ A♭ D♭ G♭ B♭ E♭), bas E♭ A♭ D♭ G♭.
• Zware nummers: Drop C♯ (C♯ G♯ C♯ F♯ A♯ D♯), bas met de lage snaar ook op C♯.
• Facelift (1990): E♭ Standard +4 ¢; We Die Young en Sunshine in Drop C♯; Bleed the Freak +15 ¢, It Ain't Like That −21 ¢.
• Sap (1992): E♭ Standard op A 440; Right Turn −20 ¢.
• Dirt (1992): E♭ Standard +10 ¢; Them Bones, Dam That River en Rain When I Die in Drop C♯; Down in a Hole met de bas in Drop C♯.
• Jar of Flies (1994): E♭ Standard +13 ¢; I Stay Away in Drop C♯.
• Alice in Chains (1995): E♭ Standard +8 ¢; Grind en Sludge Factory in Drop C♯; Over Now, Shame in You en Nothin' Song in Open D♭ (D♭ A♭ D♭ F A♭ D♭, de open C♯ uit de tabs); So Close +19 ¢.
• Black Gives Way to Blue (2009): E♭ Standard −4 ¢; All Secrets Known, Last of My Kind, A Looking in View en Acid Bubble in Drop C♯; Check My Brain met de bas in Drop C♯.
• The Devil Put Dinosaurs Here (2013): E♭ Standard −4 ¢; Hollow, Stone en Lab Monkey in Drop C♯.
• Rainier Fog (2018, volgens tabs): E♭ Standard; Red Giant in Drop C♯; The One You Know met de bas in Drop C♯.