ZZ Top stemmingen.

TuneLit heeft elk nummer van de vijftien studioalbums gemeten aan de hand van cd's in de bibliotheek van de eigenaar. Voor elk album is de primaire bron de vroegste cd-persing in de bibliotheek, en waar de bibliotheek een tweede uitgave heeft, hebben we die ook gemeten, ter controle. Welke cd telt, is voor ZZ Top belangrijker dan voor de meeste bands, vanwege wat er in 1987 met de vroege albums gebeurde.

De remixes van 1987. Toen de albums van ZZ Top uit de jaren 70 voor het eerst op cd verschenen, als losse schijven en in de Six Pack-box, werden de eerste vijf albums opnieuw gemixt met nieuwe drumgeluiden en effecten om bij het geluid van Eliminator te passen. Alleen de livekant van Fandango! en El Loco bleef ongemoeid. Ongeveer twintig jaar lang waren die remixes de enige complete albums op cd: een paar nummers keerden in hun oorspronkelijke mix terug op de box Chrome, Smoke & BBQ uit 2003, hele albums alleen met de remasters van Tres Hombres en Fandango! uit 2006 en, voor de andere, met de box The Complete Studio Albums uit 2013. De cd's van de eigenaar van First Album, Rio Grande Mud, Tres Hombres, Fandango! en Tejas zijn de vroege Warner Bros.-persingen, dus die bevatten de remixes van 1987. In de bibliotheek staan ook de remasters van Tres Hombres en Fandango! uit 2006, in de oorspronkelijke mixen, en die hebben we beide gemeten.

Het goede nieuws: de remix heeft de snelheid niet veranderd. Tres Hombres meet hetzelfde in beide mixen (de albumwaarde verschuift met minder dan 1 ¢), en Fandango! ook, met één uitzondering: Tush. Op de remix-cd van 1987 staat het ongeveer 10 ¢ te laag, terwijl de oorspronkelijke mix van 1975 op de remaster van 2006 ongeveer 1 ¢ te hoog staat. De Stemmen-knop van het nummer gebruikt de kamertoon, wat past bij de oorspronkelijke mix die je hoort op streamingdiensten en op de remasters.

De andere uitgaven. De twee Eliminator-cd's in de bibliotheek (twee clubpersingen) meten binnen een cent hetzelfde, en dat geldt ook voor de Amerikaanse en Canadese Recycler-cd's en de Europese en Japanse Mescalero-cd's. Degüello valt uit de toon: twee Warner-verzamelalbums in de bibliotheek, One Foot in the Blues (1994) en Goin' 50 (2019), zetten de zeven gedeelde Degüello-nummers 9 tot 12 ¢ hoger dan de Duitse Degüello-cd die we hebben gemeten, terwijl diezelfde verzamelalbums de cd's van de andere albums binnen ongeveer 3 ¢ benaderen. Die Duitse cd loopt misschien iets traag. De verzamelalbums zijn hier geen bron, maar het Degüello-gedeelte hieronder zegt wat je ermee moet doen.

De methode. De schatter leest 90 seconden van elk nummer, vanaf 0:45, en vergelijkt de sterkste noten met het gelijkzwevende raster. Dat geeft de afwijking van de plaat ten opzichte van A 440, alleen bekend binnen één halve toon; op welke halve toon de snaren zitten, komt uit de tabs en bronnen. Een nummer krijgt een eigen waarde wanneer het met goede zekerheid 8 cent of meer afwijkt van zijn album; de rest deelt de waarde van het album. Alles binnen ±4 cent wordt getoond als kamertoon. Een tweede controle, de halve-toonscontrole van TuneLit, luistert naar de laagste lege snaar en zegt of de stemming in de tab bij de plaat past.

E Standard is de basis. De riffs van La Grange, Tush, Cheap Sunglasses, Sharp Dressed Man en Legs leven allemaal op een gewone zessnarige gitaar gestemd op E A D G B E, en de tabs voor bijna elk nummer van de eerste tien albums zijn het daarover eens. Gibbons vertelde Guitar World dat La Grange een Stratocaster uit 1955 was, rechtstreeks in een Marshall Super Lead, waarbij de fuzz alleen van de versterker kwam.

Open G duikt op waar de slide zit. Gibbons herinnerde zich dat de band even stopte om van de G-stemming te genieten voor het slidedeel van Tush, opgenomen op zijn Les Paul, Pearly Gates. De meeste tabs spelen het hele nummer in E Standard, wat werkt voor het boogie-riff; voor de slide is open G de authentieke keuze.

Omhoog gestemd, niet omlaag. Voor de lead van I'm Bad, I'm Nationwide gebruikte Gibbons een op maat gemaakte halfgrote gitaar met een zeer korte mensuur, gestemd op G: de standaardstemming een kleine terts omhoog. Op een gitaar van normale grootte vraagt zoveel spanning om gebroken snaren; speel het deel in plaats daarvan in E Standard met een capo op de 3e fret, wat dezelfde noten geeft.

De lage stemmingen horen bij de RCA-jaren. Gibbons zei dat de band voor Rhythmeen van D-stemming naar beneden ging, naar B en daarna naar een lage A; de experimenten begonnen toen Rick Rubin hem wees op Barkmarket, waarvan de gitarist C♯- en B-stemmingen gebruikte. Hij schreef de lage grom van het album toe aan een lager gestemde Les Paul Goldtop uit 1955. Hij noemde niet welk nummer welke stemming gebruikt, en tabs voor deze albums zijn schaars, dus de database volgt de tabs nummer voor nummer, en de albumgedeelten hieronder zeggen waar de plaat lager lijkt te gaan.

Snaren. Gibbons speelt al lange tijd opvallend lichte snaren, een gewoonte die hij terugvoert op advies van B.B. King, en hij houdt ze erop ook als hij lager stemt. Als je een lichte snarenset naar C of B stemt, reken dan op slappe snaren; een zwaardere set, of een baritongitaar, houdt het gevoel onder controle.

ZZ Top's First Album (1971)

E Standard +4 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +4 ¢ (A ≈ 441.1), gemeten door TuneLit op de cd-remix van 1987.

Het debuut, opgenomen in 1970 in Robin Hood Studios in Tyler, Texas, is blues en boogie in E Standard, van (Somebody Else Been) Shaking Your Tree tot Backdoor Love Affair. Brown Sugar is hier een blues van Gibbons zelf, niet het nummer van de Rolling Stones.

Het album staat een paar cent te hoog, maar vier nummers vallen op. Squank is het hoogst, ongeveer 20 ¢ te hoog (A ≈ 445.2), Brown Sugar ongeveer 16 ¢ te hoog (A ≈ 444) en Goin' Down to Mexico ongeveer 14 ¢ te hoog (A ≈ 443.6), terwijl Bedroom Thang ongeveer 10 ¢ te laag staat (A ≈ 437.4). Elk heeft een eigen Stemmen-knop. One Foot in the Blues, een verzamelalbum uit 1994, meet Brown Sugar precies hetzelfde, dus de hoge toonhoogte is geen toeval van deze cd.

Met TuneLit: E Standard voor elk nummer, met de eigen afwijking van het nummer waar het er een heeft.

Rio Grande Mud (1972)

E Standard10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (A ≈ 439.9), gemeten op de cd-remix van 1987.

Het tweede album kwam uit dezelfde studio en blijft bij E Standard. Just Got Paid is het bekendste riff: de meest bekeken tab speelt zowel het hakkende riff als het slidedeel in E Standard, terwijl een tweede, veel minder bekeken tab de slide in open E zet (E B E G♯ B E). Hoe dan ook is de lage snaar E, en de halve-toonscontrole van TuneLit is het daarmee eens.

Whiskey'n Mama staat ongeveer 17 ¢ te hoog (A ≈ 444.4) en Down Brownie ongeveer 14 ¢ te hoog (A ≈ 443.6). Twee nummers geven alleen zwakke waarden: Mushmouth Shoutin' wijst op ongeveer 43 ¢ te laag, bijna halverwege E en E♭, en Ko Ko Blue ongeveer 29 ¢ te laag. Geen van beide waarden is zeker genoeg om een eigen waarde in te stellen, dus hun knoppen gebruiken de kamertoon van het album; klinkt een van beide scheef, probeer dan de referentie op gehoor iets lager te zetten.

Met TuneLit: E Standard op kamertoon, met de eigen waarden van de twee nummers die te hoog staan.

Tres Hombres (1973)

E Standard10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (+3,5 ¢, A ≈ 440.9), gemeten op de cd-remix van 1987 en bevestigd door de remaster van 2006 van de oorspronkelijke mix.

Het doorbraakalbum is E Standard van Waitin' for the Bus tot Have You Heard?, inclusief La Grange, Beer Drinkers & Hell Raisers en Precious and Grace. De twee mixen komen voor elk nummer binnen ongeveer 3 ¢ overeen. Het enige nummer met een eigen toonhoogte is Jesus Just Left Chicago, de langzame blues die direct op Waitin' for the Bus volgt: op beide cd's staat het ongeveer 24 ¢ te hoog (A ≈ 446.1). Als je de twee nummers als één stuk speelt, zoals de plaat doet, stem dan tussendoor opnieuw of kies een referentie daartussenin.

La Grange is voor veel spelers het referentiepunt: het meet 4 ¢ te hoog, wat TuneLit afrondt op kamertoon.

Met TuneLit: E Standard op A 440, en +24 ¢ voor Jesus Just Left Chicago.

Fandango! (1975)

E Standard9 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (−1,6 ¢, A ≈ 439.6), gemeten op een vroege Duitse cd en gecontroleerd aan de remaster van 2006.

Kant één is live, opgenomen in het Warehouse in New Orleans op 12 april 1974: Thunderbird, Jailhouse Rock en de lange Backdoor Medley. Kant twee is de studio, van Nasty Dogs and Funky Kings tot Tush. Alles staat in E Standard behalve het slidedeel van Tush, dat Gibbons in open G speelde. De livenummers geven zwakkere waarden dan de studionummers, zoals live-opnames meestal doen, maar ze komen ook dicht bij de kamertoon uit.

Heard It on the X is het enige nummer dat TuneLit niet kon vastleggen: de schatter vond op geen enkele cd een stabiele waarde, en de ruwe meting staat ongeveer 28 ¢ te hoog. De knop gebruikt de kamertoon van het album; het is het nummer op dit album dat het meest de moeite waard is om op gehoor te controleren. Tush is hierboven besproken: ongeveer 10 ¢ te laag in de remix van 1987, op kamertoon in de oorspronkelijke mix, en vermeld op kamertoon.

Met TuneLit: E Standard op A 440; open G voor het slidedeel van Tush.

Tejas (1976)

E Standard +11 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +11 ¢ (A ≈ 442.8), gemeten op de cd-remix van 1987.

Tejas ligt het hoogst van de albums uit de jaren 70: bijna elk nummer staat 7 tot 17 ¢ boven A 440, dus de albumwaarde van +11 ¢ is het gebruiken waard. Twee nummers staan lager in de tabs. De hoofdtab van Arrested for Driving While Blind, een van de bekendere nummers van de band uit de jaren 70, staat in E♭ Standard; de halve-toonscontrole van TuneLit is niet overtuigd en hoort D in plaats van E♭ als laagste snaar, dus ga voorzichtig met dat nummer om en controleer het op gehoor. Asleep in the Desert, de akoestische instrumental die het album afsluit, staat ook in E♭ Standard en meet ongeveer 5 ¢ te laag (A ≈ 438.7), ongeveer 16 ¢ onder de rest van het album.

Met TuneLit: E Standard +11 ¢ voor de meeste nummers; E♭ Standard voor de twee die lager in de tabs staan.

Degüello (1979)

E Standard −6 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard −6 ¢ (A ≈ 438,6), gemeten op een Duitse cd.

Het eerste album voor Warner Bros. is overal E Standard, met twee covers, I Thank You en Dust My Broom. I Thank You meet ongeveer 25 ¢ te laag (A ≈ 433.8), de laagste betrouwbare meting in de hele catalogus. She Loves My Automobile heeft één tab in F Standard, wat zou betekenen dat de gitaar een halve toon boven normaal is gestemd; de rest van het album staat in de tabs in E, en de halve-toonscontrole van TuneLit hoort E, niet F, als laagste snaar, dus de database houdt het in E Standard. I'm Bad, I'm Nationwide heeft de lead met korte mensuur die hierboven is beschreven.

Over de toonhoogte: twee Warner-verzamelalbums in de bibliotheek van de eigenaar zetten de zeven gedeelde Degüello-nummers 9 tot 12 ¢ hoger dan deze cd (She Loves My Automobile, A Fool for Your Stockings, Lowdown in the Street, Hi Fi Mama en I'm Bad, I'm Nationwide, plus singleversies van I Thank You en Cheap Sunglasses). Als jouw exemplaar een remaster of een stream is en de gitaar bij de −6 ¢ van de knop te laag klinkt, zet de referentie dan op ongeveer +5 ¢ (A ≈ 441.3).

Met TuneLit: E Standard −6 ¢ voor deze cd, I Thank You −25 ¢.

El Loco (1981)

E Standard +7 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +7 ¢ (A ≈ 441,8), gemeten op een Duitse cd.

El Loco zat ook in de box van 1987, maar behield zijn oorspronkelijke mix. Het staat in E Standard, met Tube Snake Boogie, Pearl Necklace en Heaven, Hell or Houston allemaal binnen een paar cent van de albumwaarde. De tab van het afsluitende nummer Party on the Patio staat in E♭ Standard; de meting van TuneLit van dat nummer is zwak, en de halve-toonscontrole hoort D in plaats van E♭, dus ook dat nummer moet je op gehoor controleren.

Met TuneLit: E Standard +7 ¢.

Eliminator (1983)

E Standard +9 ¢11 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +9 ¢ (A ≈ 442.4), gemeten op twee clubpersingen die binnen een cent overeenkomen.

Het grote hitalbum is helemaal E Standard, zoals elke tab van Gimme All Your Lovin', Sharp Dressed Man, Legs en Got Me Under Pressure aangeeft. De meeste nummers staan 6 tot 14 ¢ te hoog. Got Me Under Pressure (+1 ¢) en I Need You Tonight (−3 ¢) zijn de uitzonderingen: beide staan op kamertoon en hebben hun eigen knoppen.

Met TuneLit: E Standard +9 ¢; kamertoon voor Got Me Under Pressure en I Need You Tonight.

Afterburner (1985)

E Standard +6 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +6 ¢ (A ≈ 441,5), gemeten op een Duitse cd.

Synthesizers op de voorgrond, maar de gitaren staan nog steeds in E Standard, en elk nummer blijft binnen ongeveer 7 ¢ van de albumwaarde: Sleeping Bag, Stages, Rough Boy, Velcro Fly.

Met TuneLit: E Standard +6 ¢ door het hele album.

Recycler (1990)

E Standard +4 ¢10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +4 ¢ (A ≈ 441.1), gemeten op de Amerikaanse cd en bevestigd door de Canadese.

Het laatste Warner-album is het stabielste van allemaal: elk nummer ligt tussen −1 en +7 ¢. My Head's in Mississippi, Concrete and Steel en Doubleback staan in E Standard. Lovething staat in de tabs in E♭ Standard, en de halve-toonscontrole van TuneLit bevestigt dat de laagste snaar E♭ is.

Met TuneLit: E Standard +4 ¢; E♭ Standard voor Lovething.

Antenna (1994)

E Standard11 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (+3,6 ¢, A ≈ 440.9), gemeten op een Britse cd.

Het eerste RCA-album ging terug naar een kaal trio-geluid. Pincushion, World of Swirl en Fuzzbox Voodoo staan in de tabs in E Standard. Breakaway en Girl in a T-Shirt niet: hun enige tabs, gemaakt door de automatische transcriptie van Songsterr, zetten ze in E♭ Standard, en de halve-toonscontrole van TuneLit bevestigt E♭ voor beide, met de bas op een lage E♭ in elk. De Britse cd voegt Everything toe als bonusnummer, dat hier niet bij het album hoort.

Met TuneLit: E Standard op A 440; E♭ Standard voor Breakaway en Girl in a T-Shirt.

Rhythmeen (1996)

E Standard +4 ¢12 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +4 ¢ (A ≈ 441), gemeten op een Europese cd; meerdere nummers lager gestemd.

Dit is het album dat Gibbons beschreef als het laaggestemde, van D naar beneden naar B en naar een lage A, op een lager gestemde Les Paul Goldtop uit 1955. De tabs dekken maar een deel: het titelnummer en Prettyhead staan in de tabs in C Standard (twee hele tonen lager), Loaded in E♭ Standard, en She's Just Killing Me, de meest bekeken tab van het album, in E Standard. De halve-toonscontrole van TuneLit is het met alle vier eens. De albumwaarde komt uit op 4 ¢ te hoog.

Voor de andere nummers valt de database terug op E Standard, en de plaat laat vermoeden dat sommige lager gaan. Op Bang Bang hoort TuneLit het grootste deel van de baslijn op een lage B, een kwart onder de open E van een gewone bas, en op Hairdresser en Vincent Price Blues bereikt de bas een lage D. Die noten passen bij Gibbons' verhaal over B- en D-stemmingen, maar geen tab of interview zegt welke gitaarstemming elk nummer gebruikt, dus controleer deze op gehoor voordat je E Standard vertrouwt.

Met TuneLit: C Standard voor Rhythmeen en Prettyhead, E♭ Standard voor Loaded, E Standard als terugvaloptie voor de rest; alles op +4 ¢.

XXX (1999)

E Standard13 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (−0,8 ¢, A ≈ 439.8), gemeten op de Amerikaanse cd.

Het jubileumalbum heeft acht studionummers en, na een gesproken intro, vier live nummers, waaronder Teddy Bear, gezongen door Dusty Hill, en Hey Mr. Millionaire met Jeff Beck. Poke Chop Sandwich staat in de tabs in Drop D, gemaakt door een fan, en Crucifixx-A-Flatt in Drop D volgens de automatische transcriptie van Songsterr; Made into a Movie is getranscribeerd in E♭ Standard. De halve-toonscontrole bevestigt Crucifixx-A-Flatt en Made into a Movie, maar voor Poke Chop Sandwich neigt die naar E♭ in plaats van D voor de laagste snaar, dus controleer dat op gehoor. Fearless Boogie staat ongeveer 15 ¢ te laag (A ≈ 436.3).

Met TuneLit: standaard E Standard op A 440; Drop D en E♭ Standard waar de tabs dat aangeven.

Mescalero (2003)

E Standard +4 ¢16 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +4 ¢ (A ≈ 441), gemeten op een Europese cd en bevestigd door de Japanse.

Mescalero heeft meer stemmingen dan welk ander ZZ Top-album ook. Wikipedia zegt dat Gibbons voor Two Ways to Play een hele toon lager stemde (de enige tab gebruikt Drop D; beide zetten de lage snaar op D). Alley-Gator staat in de tabs in Drop C, Buck Nekkid in open G, What It Is Kid in D Standard en Que Lastima in E♭ Standard, en de halve-toonscontrole komt bij elk ervan overeen. Het titelnummer, Goin' So Good en Liquor staan in de tabs in E Standard.

De toonhoogte spreidt zich meer dan op elk ander album, van ongeveer 8 ¢ te laag tot 22 ¢ te hoog: Goin' So Good en Crunchy ongeveer 8 ¢ te laag, Dusted ongeveer 5 ¢ te laag, Tramp ongeveer 4 ¢ te laag, What Would You Do ongeveer 12 ¢ te hoog en What It Is Kid ongeveer 22 ¢ te hoog (A ≈ 445.6). Gebruik de eigen Stemmen-knop van elk nummer. Stackin' Paper staat in E Standard na zijn machinale tab, maar de halve-toonscontrole hoort E♭ als laagste snaar; het is de moeite van het beluisteren waard.

Met TuneLit: E Standard +4 ¢ voor de meeste nummers, en de eigen stemming en afwijking van het nummer waar het die heeft.

La Futura (2012)

E Standard10 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard op kamertoon (+2,5 ¢, A ≈ 440.6), gemeten op de Amerikaanse cd.

Het album van Rick Rubin staat in E Standard voor I Gotsta Get Paid, Chartreuse, Over You en I Don't Wanna Lose, Lose, You. I Gotsta Get Paid staat ongeveer 13 ¢ te hoog (A ≈ 443.3) en Consumption ongeveer 11 ¢ te hoog (A ≈ 442.9). Flyin' High is het raadsel: de enige tab, een machinale transcriptie, staat in E♭ Standard, en de plaat ligt ongeveer 37 ¢ daarboven, bijna halverwege de volgende noot. TuneLit noemt het E♭ Standard +37 ¢ en biedt ook de lezing een halve toon lager aan; controleer op gehoor welke bij je gitaar past. De twee bonusnummers van de deluxe-uitgave horen hier niet bij het album.

Met TuneLit: E Standard op A 440, met de eigen waarden van de nummers die te hoog staan en Flyin' High tussen twee noten.

• Begin bij E Standard. Voor de eerste tien albums speelt een gitaar in E Standard bijna elk nummer. Stel de afwijking van het album in TuneLit in als je meespeelt met de plaat: de albums uit de jaren 70 zitten binnen een paar cent van A 440, behalve Tejas (+11 ¢) en Degüello (−6 ¢ op de cd die we hebben gemeten), en de albums uit de jaren 80 lopen een beetje hoog, Eliminator het meest met +9 ¢.
• Let op de nummers die afwijken. Jesus Just Left Chicago (+24 ¢), Squank (+20 ¢) en I Thank You (−25 ¢) liggen ver genoeg van hun album af om vals te klinken met de instelling van het album.
• Slide. Gebruik open G voor het slidedeel van Tush. Voor Just Got Paid werkt E Standard, en open E werkt ook; beide houden de lage snaar op E.
• De RCA-albums. Vanaf Antenna moet je de stemming van elk nummer controleren voordat je speelt: E♭ Standard, D Standard, Drop D, C Standard en Drop C komen allemaal voor, en meerdere nummers op Rhythmeen en Mescalero kunnen lager staan dan de tabs aangeven.
• Lichte snaren, lage stemmingen. Als je Gibbons' lichte snaren kopieert, ga dan een of twee snaardiktes omhoog voordat je naar C stemt, anders voelen de snaren los aan en gaan ze zoemen.
• Remix of origineel? De remixes van 1987 en de oorspronkelijke mixen lopen even snel, behalve Tush. Streamingdiensten en de remasters bevatten de oorspronkelijke mixen.