Nirvana stemmingen.

• Bleach (1989): meestal E Standard. Negative Creep en Swap Meet staan in Drop D, Blew in Drop C, en de twee nummers uit de demo van januari 1988 (Floyd the Barber, Paper Cuts) staan een halve toon lager.
• Nevermind (1991): meestal E Standard. Come as You Are, Lithium en Drain You staan een hele toon lager in D Standard, On a Plain staat in Drop D, en Something in the Way is gespeeld op een ontstemde akoestische gitaar. De cd loopt ongeveer 14 cent te hoog.
• Incesticide (1992): een verzamelalbum, dus het volgt zijn bronnen: E Standard voor het materiaal uit 1990–⁠91, E♭ voor de nummers van de demo uit 1988, Drop D voor Stain en Been a Son.
• In Utero (1993): E♭ Standard, met Scentless Apprentice, Heart-Shaped Box en All Apologies in Drop C♯.
• MTV Unplugged in New York (1994): bijna overal E♭ Standard, met On a Plain en All Apologies in Drop C♯.
• Op het podium: standaardtoonhoogte in 1991, vanaf 1992 een halve toon lager.

Tabs gaan uit van een tuner op A 440. TuneLit's meting van de Nevermind-cd vond iets wat de tabs niet konden zien: de nummers opgenomen in mei 1991, meestal bij Sound City in Van Nuys, zitten allemaal boven de kamertoon, met ongeveer 9 tot 18 cent, gemiddeld rond de 14. (Territorial Pissings is te ruisig om betrouwbaar af te lezen, dus het volgt gewoon de rest.) Dat is hetzelfde als je gitaar stemt met de referentie-A op ongeveer 443,6 Hz in plaats van 440.

Veertien cent is ongeveer een zevende van een halve toon. Je verwart het niet met een andere stemming, maar naast een aangehouden akkoord of een helder arpeggio hoor je dat je gitaar een beetje onder de opname zit, en bends lijken net niet op de juiste toon uit te komen. Dat alleen kan een Nevermind-meespeelversie iets scheef laten klinken, ook als elke fret klopt.

Geen bron die we vonden verklaart de afwijking. Ze kan ontstaan door hoe de instrumenten in de studio gestemd waren, door de bandsnelheid bij opname of mix, of door mastering, en een meting kan die niet uit elkaar houden: ze hoort alleen het resultaat. Twee nummers vallen op, en beide hebben een duidelijk verhaal. Polly, het enige nummer van het album uit de sessie van april 1990 bij Smart Studios, zit precies op kamertoon. Something in the Way, gespeeld op een akoestische gitaar waarvan Butch Vig zei dat hij nooit op een standaardtoonhoogte was gestemd, zit ongeveer 45 cent te laag.

De knoppen Stemmen bevatten deze getallen al. Om het met de hand te doen: kies de stemming, tik op de chip A 440 en zet de referentie op 443,6 Hz (444 is dichtbij genoeg), of schuif Fijnstemmen naar +14 cent.

1988–⁠1989: standaardstemming, met een paar drops. Bij de eerste studiosessie van de band, een demo opgenomen op 23 januari 1988 met Melvins-drummer Dale Crover, zetten tabs elk nummer een halve toon lager. Twee van die opnames, Floyd the Barber en Paper Cuts, werden opnieuw gemixt voor Bleach, en vijf andere doken later op op Incesticide, daarom hebben beide albums een klein groepje E♭-nummers. De rest van Bleach, opgenomen met Jack Endino bij Reciprocal Recording in Seattle, staat in de tabs in E Standard, met Drop D voor de zwaardere riffs. Blew is de uitzondering die iedereen onthoudt: volgens Krist Novoselic stemde de band op de eerste dag van de sessies omlaag zonder te beseffen dat ze al laag stonden, nam er meerdere nummers zo op, en de dag erna nam ze alles opnieuw op, behalve Blew, een stuk hoger. Daardoor staat Blew in Drop C, lager dan al het andere op het album.

1990–⁠1991: Nevermind, en de eerste nummers een hele toon omlaag. Het grootste deel van Nevermind blijft in E Standard, maar drie nummers gaan een hele toon omlaag naar D Standard: Come as You Are, Lithium en Drain You. Wikipedia meldt dat Lithium gespeeld wordt met E-majeur-vormen op snaren die een hele toon laag zijn gestemd, zodat het in D-majeur klinkt, en dat de gepubliceerde bladmuziek de verlaagde stemming negeert. Butch Vig herinnerde zich later dat de band omlaag stemde naar D, of misschien C♯, nadat ze hadden gehoord dat Black Sabbath laag stemde. MOJO zet die herinnering naast In Bloom en Live, en Nirvana's sessienotities naast Breed, maar geen van beide opnames klinkt omlaag gestemd (zie het Nevermind-gedeelte hieronder); de drie D Standard-nummers passen daar veel beter bij. On a Plain verlaagt alleen de lage snaar, naar D. Polly en Something in the Way werden gespeeld op een goedkope, versleten akoestische gitaar die Kurt nooit opnieuw bespande; Vig herinnerde zich dat die nooit echt gestemd was, dus iedereen moest erop stemmen.

1991 op het podium: terug naar kamertoon. Tabs van de Paramount-show van oktober 1991 in Seattle zetten alles op standaardtoonhoogte: E Standard voor de meeste nummers en Drop D voor de nummers met een drop-stemming. Daardoor lagen Lithium en Drain You een hele toon boven de opname, en Wikipedia bevestigt dat de Drain You uit Del Mar, opgenomen in december 1991, in standaardstemming staat, anders dan de studioversie.

1992–⁠1994: voortaan een halve toon omlaag. Tegen het Reading Festival in augustus 1992 laten tabs de hele set een halve toon lager zien. E Standard-nummers als Smells Like Teen Spirit, In Bloom en School kwamen een halve toon onder hun opnames uit, de D Standard-nummers een halve toon erboven, en de Drop D-nummers schoven naar Drop C♯. Precies wanneer de overstap plaatsvond, is niet vastgelegd. In Utero, opgenomen in februari 1993, hield dezelfde gewoonte aan: E♭ Standard, met Drop C♯ voor drie nummers. MTV Unplugged in New York, opgenomen in november 1993, staat ook in E♭.

Bleach (1989)

E Standard −11 ¢11 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard, ongeveer 11 ¢ te laag (A ≈ 437) zoals TuneLit de cd van 1992 mat.

Bleach verscheen in juni 1989 op Sub Pop. Het originele album heeft elf nummers; latere cd's voegen Big Cheese en Downer toe, die bij andere sessies horen. De belangrijkste tabs van Songsterr zetten About a Girl, School, Scoff, Mr. Moustache en Sifting in gewone E Standard.

De uitzonderingen zijn goed om te kennen voordat je begint. Blew, het openingsnummer, staat in Drop C: C G C F A D, een hele toon onder Drop D. De belangrijkste tab staat in Drop C en een tweede in C Standard; voor bassisten schrijft de hoofdtab de bas in C Standard (C F B♭ E♭), terwijl een gecorrigeerde versie alleen de lage snaar naar C laat zakken. Live klom het nummer weer omhoog: Drop D op de Paramount-show van 1991, Drop C♯ bij Live and Loud in 1993. Negative Creep en Swap Meet staan in Drop D. Floyd the Barber en Paper Cuts komen uit de demo van januari 1988 en staan in de tabs in E♭ Standard, zoals alles uit die sessie; één weinig gebruikte Floyd-tab zet het in E.

Love Buzz, de Shocking Blue-cover die ook Nirvana's eerste single was, is de echte puzzel. De belangrijkste Songsterr-tab, beheerd door een sitemoderator, staat in F Standard, een halve toon boven de normale stemming. Een minder bekeken tab speelt dezelfde grepen in E Standard, een halve toon lager. Beide kunnen niet met de opname overeenkomen, en de meting kan het niet oplossen: die bepaalt de toonhoogte tot op een halve toon nauwkeurig, niet welke halve toon de snaren vormen. De knop Stemmen volgt de hoofdtab en opent F Standard. Als je je snaren niet wilt optrekken, geeft E Standard met een capo op de eerste fret precies dezelfde noten; lees de fretnummers uit de tab af vanaf de capo. Als de opname je een halve toon te laag lijkt, stem dan terug op E Standard en gebruik de E Standard-tab.

Met TuneLit: E Standard voor het grootste deel van het album, Drop D voor nummer 7 en 9, Drop C voor nummer 1, E♭ voor nummer 2 en 6, en F Standard (of E met een capo op de eerste fret) voor Love Buzz.

Live: de tabs van de Paramount-show uit 1991 staan op standaardtoonhoogte; vanaf 1992 werden deze nummers een halve toon lager gespeeld.

Nevermind (1991)

E Standard +14 ¢12 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard +14 ¢ (A ≈ 443,6), gemeten door TuneLit op de cd (DGC DGCD-24425).

Nevermind werd opgenomen met Butch Vig in mei 1991, meestal bij Sound City in Van Nuys, en gemixt door Andy Wallace. Het grootste deel staat in de tabs in E Standard: Smells Like Teen Spirit, In Bloom, Breed, Territorial Pissings, Lounge Act en Stay Away. TuneLit mat deze tussen 9 en 15 cent te hoog (Territorial Pissings is te ruisig om af te lezen), dus elke knop Stemmen voor deze nummers opent E Standard +14 ¢.

Smells Like Teen Spirit staat op de opname in F-mineur, opgebouwd op F5-, B♭5-, A♭5- en D♭5-powerchords in E Standard. Een populaire C♯ Standard-versie op Songsterr is de hoofdtab met dezelfde grepen en elke snaar lager gestemd, bedoeld om het lager te zingen; daardoor klopt het niet met de opname. Onze halve-toonscheck uit het geluid (hieronder) hoort F in plaats van E als laagste noot van het nummer, omdat de riff de open lage E nooit raakt; dat is een bekende blinde vlek van de methode, en de noten van de tab komen overeen met de opname.

In Bloom is het meest omstreden nummer hier. De hoofdtab staat in E Standard. Een Songsterr-versie in E♭ Standard heeft bijna evenveel weergaven, maar het is de hoofdtab met elke snaar een halve toon lager, dus die speelt een halve toon onder de opname. Butch Vig's herinnering dat hij omlaag stemde naar D of C♯ staat in MOJO onder In Bloom afgedrukt. De opname ondersteunt het niet: de lage noten die TuneLit telde, komen bijna exact overeen met de baslijn van de E Standard-tab (B♭, C, E♭, G en F♯ in bijna dezelfde verhoudingen), terwijl D en C♯ bijna nooit klinken. TuneLit zet het in E Standard +14 ¢ en markeert het als omstreden.

Come as You Are, Lithium en Drain You staan een hele toon lager: D G C F A D. Kurt speelde de riff van Come as You Are door een Electro-Harmonix Small Clone-chorus, en Vig herinnerde zich dat Krist zijn bas voor dat nummer ongewoon stemde en die door een DBX-subharmonische eenheid haalde. Voor Drain You circuleert ook een Drop D-versie van de tab, maar de baslijn van de hoofdtab in D Standard komt overeen met de noten op de opname. Alle drie meten gelijk met de rest van het album, dus hun knoppen openen D Standard +14 ¢.

On a Plain staat in Drop D, opgenomen in D-majeur volgens Wikipedia; het meet gelijk met het album, dus Drop D +14 ¢.

Polly is het enige Nevermind-nummer dat niet uit de sessies van 1991 komt. Het werd opgenomen bij Smart Studios in Madison in april 1990, met Chad Channing die de bekkens inbracht, en Kurt speelde het op een vijfsnarige Stella-akoestische gitaar die hij goedkoop had gekocht en nooit opnieuw had bespannen. Vig zei in 1996 dat de gitaar ongeveer anderhalve toon onder E zat, en in 1998 dat alles op die gitaar gestemd moest worden. De opname zelf zit precies op kamertoon (+4 ¢, binnen onze marge), de noten komen overeen met de E Standard-tab, en onze geluidscheck bevestigt dat E de lage snaar is. Wat de stemmechaniek van die oude gitaar ook aangaf, het resultaat is E Standard bij A 440.

Something in the Way is opgenomen met Kurt die dezelfde soort versleten akoestische gitaar speelde, een 12-snarige Stella met maar vijf snaren bespannen, terwijl hij in de regiekamer zat. Vig zei dat hij een paar hele tonen omlaag was gestemd en op geen enkele standaardtoonhoogte, dus Krists bas en Kirk Cannings cello moesten erop worden gestemd. De hoofdtab staat in Drop C♯, en de meting verklaart het probleem: het hele nummer zit ongeveer 45 cent te laag, dus een tuner op 440 leest de lage snaar als C♯ −45, bijna halverwege naar C. De noten van de tab (C♯ en F) vallen precies in dat raster, en onze geluidscheck hoort C♯ als lage snaar, dus TuneLit zet Drop C♯ −45 ¢ (A ≈ 428,7). Zonder die check zou de te hoge afwijking van het album het nummer een halve toon omhoog hebben getrokken, naar C♯ +55, wat een andere noot is.

Territorial Pissings is zo ruisig dat de meting er niet zeker van is (zekerheid 0,21), dus het gebruikt de waarde van het album. Lounge Act eindigt doordat de bandopname vertraagt, zodat het laatste akkoord knarsend tot stilstand komt, zoals MOJO beschrijft; dat is een bandeffect, geen hertuning. Latere persingen van de cd verbergen een dertiende nummer, Endless, Nameless, na een lange stilte aan het eind van Something in the Way. De cd die wij mat is een persing met 12 nummers zonder dat nummer, dus het wordt hier niet behandeld.

Met TuneLit: blijf in E Standard +14 ¢ voor nummer 1, 2, 4, 7, 9 en 10. Stem de hele gitaar een hele toon lager voor nummer 3, 5 en 8, verlaag alleen de lage snaar voor nummer 11, gebruik gewone E Standard op kamertoon voor Polly, en Drop C♯ −45 ¢ voor Something in the Way.

Live: in 1991 speelde de band deze nummers op standaardtoonhoogte, dus Lithium, Drain You en Come as You Are lagen hoger dan de opname; vanaf 1992 was alles een halve toon lager.

Incesticide (1992)

E Standard +6 ¢15 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E Standard, ongeveer 6 ¢ te hoog zoals TuneLit de DGC-cd van 1992 mat.

Uitgebracht in december 1992, verzamelt Incesticide singles, B-kanten, BBC-radiosessies en outtakes uit 1988 tot 1991, dus de stemmingen volgen hun bronnen. Dive, Sliver, Turnaround, Molly's Lips, Son of a Gun, (New Wave) Polly, Big Long Now en Aneurysm staan in de tabs in E Standard. Aneurysm en (New Wave) Polly zijn de BBC-versies van november 1991, niet de B-kant van de single of de take van Nevermind.

Vijf nummers komen uit dezelfde demosessie van januari 1988 als Floyd the Barber: Beeswax, Downer, Mexican Seafood, Hairspray Queen en Aero Zeppelin. Alle staan in de tabs in E♭ Standard. Stain, voor het eerst uitgebracht op de Blew-ep, en Been a Son, hier in de BBC-versie van 1991, staan in Drop D.

Met TuneLit: E Standard voor het grootste deel van het album, E♭ voor nummer 9 tot 13, Drop D voor nummer 3 en 4.

Live: zie de periodes hierboven.

In Utero (1993)

E♭ Standard12 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E♭ Standard op kamertoon, zoals TuneLit de cd van 1993 mat (Dumb, Very Ape en Milk It zitten 7 tot 16 ¢ te laag).

In Utero werd opgenomen met Steve Albini in Pachyderm Studios in Minnesota in februari 1993, en tegen die tijd was de halve-toon-lagere stemming de normale gang van zaken voor de band. Serve the Servants, Rape Me, Frances Farmer Will Have Her Revenge on Seattle, Dumb, Very Ape, Milk It, Pennyroyal Tea, Radio Friendly Unit Shifter en Tourette's staan allemaal in de tabs in E♭ Standard.

Drie nummers laten de lage snaar nog een hele toon zakken, naar Drop C♯ (C♯ G♯ C♯ F♯ A♯ D♯): Scentless Apprentice, gebouwd op een riff van Dave Grohl, Heart-Shaped Box, waarvan Wikipedia de toonsoort als A♭-mineur geeft, en All Apologies. Songsterr heeft ook zeer populaire Heart-Shaped Box-tabs in Drop D en Drop C, maar dat zijn dezelfde tab verplaatst naar andere toonsoorten, dus die komen niet overeen met de opname; de Drop C♯-tab wel. Serve the Servants heeft ook een zelden gebruikte E Standard-tab; de hoofdtab en de Live and Loud-tab gebruiken beide E♭.

Niet-Amerikaanse cd's voegen een verborgen nummer toe, Gallons of Rubbing Alcohol Flow Through the Strip, dat ook in de tabs in E♭ staat. Het laatste nummer dat de band in een studio opnam, You Know You're Right (januari 1994, uitgebracht in 2002), staat ook in E♭.

Met TuneLit: E♭ Standard voor negen nummers, Drop C♯ voor nummer 2, 3 en 12. Van E♭ naar Drop C♯ betekent alleen dat de zesde snaar een hele toon omlaag gaat.

Live: de Live and Loud-tabs uit 1993 gebruiken dezelfde stemmingen als het album.

MTV Unplugged in New York (1994)

E♭ Standard14 nummers, elk met een knop Stemmen

Hoofdstemming: E♭ Standard op kamertoon, zoals TuneLit de cd van 1994 mat.

TuneLit neemt dit livealbum op omdat zoveel spelers deze versies leren in plaats van de studioversies, en die staan niet op dezelfde toonhoogte. De show werd op 18 november 1993 opgenomen in Sony Music Studios in New York, met Pat Smear op tweede gitaar en Lori Goldston op cello; Kurt speelde een Martin D-18E uit 1959 door zijn versterker en pedalen. Bijna de hele set staat in de tabs in E♭ Standard: About a Girl, Come as You Are, Jesus Doesn't Want Me for a Sunbeam, The Man Who Sold the World, Pennyroyal Tea, Dumb, Polly, de drie Meat Puppets-nummers (Plateau, Oh Me, Lake of Fire) en Where Did You Sleep Last Night.

Dat heeft gevolgen voor de oudere nummers. Come as You Are klinkt hier een halve toon hoger dan op Nevermind, terwijl About a Girl en Polly een halve toon lager klinken dan op Bleach en Nevermind. On a Plain ging van Drop D naar Drop C♯, en All Apologies blijft in Drop C♯ zoals op In Utero. Something in the Way is omstreden: de meest bekeken Unplugged-tab staat in Drop C, een minder bekeken in Drop C♯. TuneLit noemt Drop C♯, wat alleen vraagt om de lage snaar van de E♭ Standard, die de rest van de show gebruikt, te laten zakken, maar niets bevestigt het.

The Man Who Sold the World is een goed voorbeeld van waarom tabs elkaar tegenspreken. De hoofdtab staat in E♭; een zeer populaire E Standard-versie gebruikt dezelfde grepen met elke snaar een halve toon hoger, dus die klinkt een halve toon boven de opname. Prima om alleen te spelen, fout om mee te spelen.

Met TuneLit: E♭ Standard voor alles behalve On a Plain, Something in the Way en All Apologies, die de zesde snaar naar C♯ laten zakken.

De Match-a-recording-schatter van TuneLit neemt een stuk van elk nummer, vindt de sterkste noten en vergelijkt ze met het gelijkzwevende raster. Zo bepaalt hij de afwijking van A 440 van de opname tot op een paar cent nauwkeurig, maar alleen binnen één halve toon, dus de naam van de stemming (E, D, C♯) komt nog steeds uit de tabs en bronnen. Een tweede controle luistert naar de laagste lege snaar: de bas en gitaren spelen die vaak, en de noot net eronder bijna nooit. We hebben de Nevermind-cd uit de bibliotheek van de eigenaar gemeten (een Amerikaanse DGC-persing zonder het verborgen nummer). Bleach (ongeveer 11 ¢ te laag), Incesticide (ongeveer 6 ¢ te hoog), In Utero en MTV Unplugged (beide op kamertoon) zijn ook gemeten, van hun eerste cd-uitgaven. Latere remasters kunnen afwijken: de Bleach uit 2009 ligt ongeveer 16 ¢ hoger dan de cd uit 1992. Het geluid zelf wordt nooit geüpload of gepubliceerd; alleen de cijfers staan op deze pagina.

De controle op halve tonen kwam overeen met de tabs bij tien van de twaalf nummers. De twee uitzonderingen zijn beide bekende blinde vlekken en geen fouten in de tabs. In Smells Like Teen Spirit wordt de lege lage E nooit gehoord, dus de methode kiest F. In In Bloom wordt de open E nauwelijks gebruikt en leunt de baslijn op E♭, de noot net eronder, dus de methode kan niet kiezen; de noten van de E Standard-tab komen overeen met de opname, en de E♭-tab is een getransponeerde kopie. Bij Something in the Way bepaalde de controle aan welke kant van het raster het nummer zit: C♯ 45 cent te laag, zoals de naam van de tab zegt, niet D.

Houd een paar beperkingen in gedachten. Waarden binnen ±4 ¢ tellen als kamertoon. Losse nummers verschillen een paar cent, dus alleen duidelijke uitschieters krijgen een eigen waarde. En een meting hoort het resultaat, niet de oorzaak.

Drie dingen zorgen ervoor dat de tabs van Nirvana tegenstrijdiger lijken dan de muziek is.

Ten eerste live-versies. Vanaf 1992 speelde de band alles een halve toon lager, dus tabs gemaakt van Reading, Live and Loud of MTV Unplugged zetten studionummers in E♭, en live-tabs uit 1991 zetten de D Standard-nummers in E. Beide kloppen voor de versie die ze uitschrijven.

Ten tweede getransponeerde kopieën. Songsterr laat iedereen een versie van een tab opslaan met de snaren anders gestemd, vaak om het lager te kunnen zingen. Smells Like Teen Spirit in C♯ Standard, In Bloom in E♭, Breed in C♯ en Heart-Shaped Box in Drop D zijn zulke kopieën: dezelfde grepen, andere stemming, dus ze klinken in een andere toonsoort. Verschillende ervan hebben bijna evenveel weergaven als de echte transcripties.

Ten derde toonhoogte. Nevermind ligt ongeveer 14 cent te hoog en Something in the Way 45 cent te laag, dus een tab die de grepen goed heeft, kan toch iets vals klinken naast een gitaar die op A 440 gestemd is.

De vuistregel: stem op wat de tab die je leest zegt, en controleer of hij gemaakt is van de versie die je meespeelt.

Elke stemming op de albumpagina's heeft een statuslabel:

• Gemeten door TuneLit: onze eigen toonhoogte-analyse van een originele opname, met de afwijking in ¢. Hier elk Nevermind-nummer.
• Officieel: de band of haar crew heeft de stemming genoemd. Niets op deze pagina bereikt dat niveau: Krist Novoselic's verhaal over Blew legt uit waarom het zo laag is, maar noemt de stemming niet, en Butch Vig, de producer, wordt geciteerd waar zijn herinneringen gelden.
• Vaak genoemd: betrouwbare media zijn het eens, meestal onderbouwd door tabs, zoals Lithium, On a Plain en Blew.
• Volgens tabs: uit transcripties, vooral de hoofdtabs van Songsterr's. Het grootste deel van Bleach, Incesticide, In Utero en MTV Unplugged rust op dit niveau.
• Omstreden: de bronnen spreken elkaar tegen. We tonen de meest waarschijnlijke stemming en leggen de andere uit: In Bloom, Polly, Love Buzz, de bas van Blew en de Unplugged-versie van Something in the Way.

Klinkt een nummer nog een beetje scheef? Verschuif de referentie een hertz of twee. Rond 440 Hz is één hertz ongeveer 4 ¢.

• Bleach (1989): E Standard. Drop D: Negative Creep, Swap Meet. Drop C: Blew. E♭: Floyd the Barber, Paper Cuts. Love Buzz: F Standard zoals de hoofdtab het heeft, of E Standard met een capo op de 1e fret (omstreden).
• Nevermind (1991): E Standard +14 ¢ (A ≈ 443,6). D Standard +14 ¢: Come as You Are, Lithium, Drain You. Drop D +14 ¢: On a Plain. E Standard op A 440: Polly. Drop C♯ −45 ¢ (A ≈ 428,7): Something in the Way.
• Incesticide (1992): E Standard. E♭: Beeswax, Downer, Mexican Seafood, Hairspray Queen, Aero Zeppelin. Drop D: Stain, Been a Son.
• In Utero (1993): E♭ Standard. Drop C♯: Scentless Apprentice, Heart-Shaped Box, All Apologies.
• MTV Unplugged in New York (1994): E♭ Standard. Drop C♯: On a Plain, All Apologies, Something in the Way (omstreden; sommige tabs zeggen Drop C).
• Live: standaardtoonhoogte in 1991, een halve toon lager dan in 1992.
• Gouden regel voor Nevermind: zet de referentie op ongeveer 443,6 Hz, of tik op de knoppen Stemmen, die dat al doen.